( از روى اعجاب ) صدا زد : « اللَّه اكبر » « اللَّه اكبر » ! . . . و فرزند ابراهيم صدا زد : « لا إله الا اللَّه ، و اللَّه اكبر ! . . . » و پدر قهرمان فداكار نيز گفت : « اللَّه اكبر و للَّه الحمد » ( 1 ) . و اين شبيه تكبيراتى است كه ما روز عيد قربان مىگوئيم . اما براى اينكه برنامه ابراهيم ناتمام نماند ، و در پيشگاه خدا قربانى كرده باشد و آرزوى ابراهيم برآورده شود ، خداوند قوچى بزرگ فرستاد تا به جاى فرزند قربانى كند و سنتى براى آيندگان در مراسم « حج » و سرزمين « منى » از خود بگذارد ، چنان كه قرآن مىگويد : « ما ذبح عظيمى را فداى او كرديم » ( * ( وَفَدَيْناه بِذِبْحٍ عَظِيمٍ ) * ) . در اينكه عظمت اين ذبح از چه نظر بوده از نظر جسمانى و ظاهرى ؟ و يا از جهت اينكه فداى فرزند ابراهيم شد ؟ و يا از نظر اينكه براى خدا و در راه خدا بود ؟ و يا از اين نظر كه اين قربانى از سوى خدا براى ابراهيم فرستاده شد ؟ مفسران گفتگوهاى فراوانى دارند ، ولى هيچ مانعى ندارد كه تمام اين جهات در ذبح عظيم جمع ، و از ديدگاههاى مختلف داراى عظمت باشد . يكى از نشانه‌هاى عظمت اين ذبح آن است كه با گذشت زمان سال به سال وسعت بيشترى يافته ، و الان در هر سال بيش از يك ميليون به ياد آن ذبح عظيم ذبح مىكنند و خاطره اش را زنده نگه مىدارد . « فدينا » از ماده « فدا » در اصل به معنى قرار دادن چيزى به عنوان بلاگردان و دفع ضرر از شخص يا چيز ديگر است ، لذا مالى را كه براى آزاد كردن اسير مىدهند « فديه » مىگويند ، و نيز كفاره اى را كه بعضى از بيماران بجاى روزه مىدهند به اين نام ناميده مىشود .

--> ( 1 ) « تفسير قرطبى » و « تفسير روح البيان » .